Search This Blog

Loading...

Friday, March 2, 2012

Што измислил Свети Кирил?

Валериј Чудинов


На прв поглед, тука воопшто нема проблем , бидејќи она што го создал Кирил, и ден денес се нарекува кирилица.Оваа позиција руската наука ја прифаќаше многу долго време.

Во потврда на овие зборови,  би сакал да ја приведам верзијата изложена во статијата на Архимандрит Леонид (Кавелин), објавена во 1891 година.

862 една година.Измислувањето на кирилицата од свети Кирил.Светите солунски браќа Кирил и Методиј ги преведуват од грчки на словенски светите книги (Избор евангелски и апостолски четива, псалтир, служебник, часослов, општата мина) и воведуваат во Велика Моравија исловенска литургија и кирилска писменост.
Во годините 862-867 словенската богослужба и кирилицата се воведени во Србија под кнезот Мутимир.
869 г. Упокојувањето на Свети Кирил кој ја измислил кирилицата.
870г. Во Бугарија е воведена словенската литургија и кирилското писмо.
870 г.Борба меѓу Рим и Византија за црковна доминација врз Јужните Словени. 
873г. Крштевањето од вети Методиј на чешкиот кнез Боривој и жена му Људмила .
 877 г. Хрватскиот кнез Сдеслав станува вазал на Византија.Свети Кирил и неговите ученици вовеле во хрватско-далматинската држава словенска литургија и кирилско писмо уште 862-867 години.
 879 г.Кнезот Сдреслав е убиен од Бранимир, кој, плашејќи се од одмазда на Византија, му се предава на Рим. Кирилицата (за далматинските Срби) во поморскиот регион е воведена од 880 г. е прогонувана од Латините , заедно со глаголицата (на Хрватите) од страна на локалните римски свештеници (Сплитска Архиепископија) свештенствотото немало никаков проблем со разликите во азбуките, тоа само гледало дека словенската литургија му се заканува со лишување од словенското стадо.Гонењето се засилило од 882 г, односно по смртта на папата Јован VIII, зајакнато со помош на далматинскиот кнез и на неговите големци, и довело до Сплитскиот собор 925, на кој првата словенска литургија била забранета целосно, како за Србите - следбениците на кирилското писмо, така и за Хрватите- следбениците на глаголицата.
879 г.Некој ѓакон Теодосиј, роден Словен (Хрват), сакајќи за своите мили хрвато-далматинци да ја спаси словенската литургија, го смислил следното: го посоветувал кнезот Бранимир да отстапи од Византија и да застане под покровителство на Рим, а самиот ја составил од кирилицата , народни и условни знаци, со бројно или трговско значење -глаголицата, го препишал на неа преводот на Светото Евангелие од кирилица, со примена на горенаведените хрватски наречија , по можност усогласувајќи го со латинската Вулгата, влегол во односи со римскиот папа (Јован VIII), примил од Рим освештение во епископ (од 879 г) и благослов во неговата епархија Нин да се служи словенска литургија според изготвените од него глаголски книги (во 888 г). 
Подоцна, на Србите им било дозволено да служат на грчки а на Хрватите им било наредено да богослужат на латински. 
885 г.Упокојувањето на Свети Методиј. 
886-1018 г.По смртта на свети Методиј ,неговите ученици, на чело со Климент (Бугарин), Наум ,Ангелариј ,Горазд (Моравјанин), и Лаврентиј, гонети во Моравија од германското (тогаш латинско) свештенство, заминале во Бугарија под покровителство на царот Борис (Михаил), кој му ја дал на црковно управување на Климент, како епископ велички, третиот дел на Македонија од Солун на Ерихон (сега Орхо) и Конина во Албанија, и тие се населиле во југо-западниот агол на Македонија (Кутмичевица) во околина на Охрид и продолжиле со својата света работа.Наскоро Охрид станал центар на македонските Словени за духовно просветлување, и кодекси од светите книги, од седумте ученици се распрскале низ целиот словенски свет.Еден од овие кодекси послужил како прототип на нашето Остромирово Евангелие.Тој е напишан не подоцна од 960 г, кога е заведена во календарот смртта на Свети Григориј, епископ на Мизија, кој се споменува во еден грчки натпис во 1020 година ...
891 г. По жалба на латинското свештенство ,папата Стефан V му пишува наТеодосија, наредувајќи му да ги ограничи на границите на својата епархија и да не се смета за господар на целата Хрвато-Далмација.Наследникот на Теодосиј, епископот Алфред п,родолжува да се бори со папата Стефан.

923 г. Византија се помирува со Рим во опасност од Симеон, бугарскиот цар. 
925 г.Сплитскиот собор, на кој свети Методиј е прогласен за еретик и неговите книги (кирилица) се прогласени за ерес и готски. Нинската глаголитичка епархија е поштедена , но скратена и правата и се ограничени. Словенската литургија е забранета.Епископот на народната црква на Хрватска , Григориј, протестира но без успех. 
928-929г. Втор Сплитски собор. Словенската литургија повторно е забранета.Нинската епархија е укината,но борбата не завршува тука. 
988 една година.Големиот киевски кнез Владимир го покрстува рускиот народ... 
1059г. Трет Сплитски собор и забранета по трет пат словенската литургија. 
1248г. Глаголицата наоѓа заштитник во лицето на папата Инокентиј, кој дозволува повторно богослужба со книгите на глаголица со одредено зближување со латинскиот обред.

Значи, како што гледаме, за архимандритот Леонид не постои сомнеж дека Кирил ја создал кирилицата во 862 г., додека глаголицата била создадена ,според отец Леонид, во 879 година, те, 17 години подоцна, од Теодосиј, далматински монах. Опишан е со доволно детали триумфалниот марш на кирилицата, низ Моравија,Србија, Хрватска, Бугарија и Русија, како и прогонувањето на кирилицата и нејзините проповедници.

А еве што напишал во 1848 година одличниот научник Исмаил Иванович Срезневски:

"Осврнувајќи се на глаголската азбука, најпрво ќе забележиме во што е слична и колку таа е различна од кирилското писмо.Повеќето од нејзините букви во нивната форма се разликуваат не само од кирилицата, но и од другите познати азбуки. Слични на кирилицата се д, х, м, п, ф, ш...Изборот на букви е ист.Редоследот на буквите е ист. Карактеристиката на многу глаголски букви води до заклучок дека глаголицата е древната азбука на паганските Словени, и затоа, таа е постара од кирилицата , во ова верувал грофот Грубишич , д-р Антон , а во ова верува и добро познатиот германски научник Ј.Грим. Да се побие ова тешко дека е возможно, претпоставувајќи дека едноставните древни црти се заменети подоцна со курзивни и посложени во глаголицата , поради посебни, непознати причини, сепак, исто така  тешко е да се побие фактот дека буквите на глаголицата од непознато потекло никогаш не биле лесни, а се измислени од страна на образуван човек, такви како што се, без било какво отстапување од најстарите пишувани словенски букви.Точно е дека цртите на глаголицата се општо земено груби и некои се отворени на левата страна, за да се користат за пишување од десната рака кон левата, но грубоста на цртежот на буквите не е знак за старост, а отвореноста на некои букви кон левата страна би можела да биде случаен израз на вкусот на пронаоѓачот ... "

Како што гледаме, глаголицата овде е призната како постара од кирилското писмо, според зборовите на нејзините најрани истражувачи.Од друга страна, Срезневски смета дека глаголицата е создадена според "моделот на кирилицата„,ова е јасно и од изборот на буквите и од нивниот редослед, и од карактерот на правописот.Сето она според кое таа се разликува од кирилицата, само потврдува дека таа е создадена подоцна од кирилицата .Значи според своето мислење тој го сугерира подоцнежното потекло на глаголицата.

Не сакам да го заморувам читателот со набројување на истражувачите кои веруваат дека прво Кирил ја создал кирилицата, а потоа некој подоцна ја измислил глаголицата.

Меѓутоа, Словенците и Хрватите, т.е, жителите на оние места каде што глаголицата била воведена во литургијата, ја сметале глаголицата за постара.

Нивните аргументи биле многу убедливи.Се создала парадоксална ситуација: од една страна, станало јасно дека глаголицата е постара.Од друга страна, постоела традиција дека словенската азбука ја создал Кирил (до замонашувањето- Константин Филозоф) и неговиот брат Методиј.

Откажувањето од древноста , кирилицата веднаш ја ставило во неповолна ситуација: ако е создадена втора, тогаш сите важни филолошки проблеми биле решени со првата азбука, а потоа вториот изум на азбуката е само транзиција кон друг фонт.

Тогаш се става под сомнение угледот на Кирил: човек кој не ја направил првата словенска азбука, тешко може да тврди дека е светител, па дури и апостол.

Ако инсистираме на древноста на кирилицата, тогаш е во прашање угледот на славистите кои ја докажале древноста на глаголицата.

Решението било пронајдено во 1785 година од славистот Добнер.Тој ги споил двата взаемно исклучувачки ставови , создавајќи компромис: Кирил ја создал глаголицата.

Одтогаш, овој компромис неволно почна да го повторуваат првите западни слависти, а потоа и домашните.

Неволно, бидејќи треба секогаш да се нагласи дека ова прашање се уште е дискутабилно, но повеќето од нив се склони да мислат дека Кирил ја создал глаголицата.

Неволно, затоа што и самото име извикува: Кирил може да создаде само кирилица!

Дури и ако азбуката создадена од Кирил навистина била глаголицата, таа морало да се нарече кирилица, како второ име, а создадената од неговите ученици втора словенска азбука да биде именувана како климентица,гораздица, лаврентица , но не и кирилица.

И тоа е - најмоќниот аргумент против компромисот на Добнер.

А друг компромис славистите и не барале, секогаш вртејќи во круг околу истото заплашување: ако не Кирил ја создал првата словенска азбука, не може да биде апостол.И ако тој е апостол, тој ја создал првата словенска азбука.

Оваа дилема ме потсетува на познатиот софизам на "говедо": Дали е можно да се изгуби она што го немаш? Тоа е невозможно.Но, од друга страна, немате рогови.Значи сте ги изгубиле.И ако сте ги изгубиле, значи претходно сте ги имале.Значи, сте биле рогоносец.

Излезот од тешката ситуација е во разбирањето на она што е то "прва словенска азбука." За кого таа е прва, според кои карактеристики? До сега, проблемот на словенската азбука го решавале филолози, и се чинело дека првата азбука – е онаа што го реши проблемот на филологијата, односно, преносот на словенските гласови во писмена форма.

За да го направи ова, Кирил требало да биде филолог.

Но тој имал прекар филозоф и бил пратеник ту на патријархот, ту на папата по многу сензитивни, чувствителни , верски прашања.

Чесно кажано, азбуката за владини документи, како и за  секуларни автори на книги или лични записи на обичните луѓе , него не го интересирале.

Тој морал да создаде писменост за свети текстови, за да може не само да се преведе од грчки или латински, но исто така и да се предадат без изобличување многу лични имиња, како и многу библиски термини и реалности.

И тоа е - една сосема поинаква задача.

Со други зборови, му било потребно да ја создаде првата христијанска азбука, можеби дури и веќе - првата азбука за православните Словени (иако Католицизмот,  се уште официјално не бил одделен од Православието).

Од оваа гледна точка, доколку во тоа време не постоела секуларна азбука, азбуката на Православието се уште ќе била прва за својата цел.

Па дури и повеќе: доколку веќе постоела азбука за католиците, тогаш во овој случај, азбуката за православните сосема со право може да се нарече "прва славјанска".

Од оваа позиција, потполно е разумно да се комбинираат две меѓусебно исклучувачки тези:

Кирил ја создал кирилицата како прво православно христијанско словенско писмо, а глаголицата или може да биде првото секуларно словенско писмо или писмо на првите католички христијани.

Но,создавале ли браќата од Солун славјанска азбука?

Со други зборови, создавале ли тие не верско, туку граѓанско писмо?

Овој проблем сериозно никој не се осмелил да го постави.

Негативниот одговор на прашањето (повторно, во рамките на постоечката парадигма), би значел дека рамноапостолните Кирил и Методиј не го создале делото на својот живот (како што често нивната работа се нарекува од многу истражувачи), словенската азбука и оттука тие едноставно се грчки мисионери на словенските земји (покрај нив имало уште неколкумина такви луѓе).

А потоа и создавањето на словенската азбука е лишено од светиот ореол, и се исфрла од бројот на општонародни празници на Православната Црква на словенските земји.Ова е - многу значителна загуба, која, на пример, за Руската Православна Црква е малку веројатна.

Дури и промената на кирилицата во глаголица во оној вид во која ја создал Кирил
прилично би ја заматило бившата , некогаш создадена слика на прифаќањето на христијанството во словенските делови на Европа.

Сепак, некои лингвисти, на пример, еден млад научник, Е.В.Укханова, како непристрасен истражувач, го воспоставила редот на фактите.

Така, "согласно Житието (на Константин),  предводејќи ја мисијата кај Сарацените, односно Арапите, Константин, го добил како асистент аскиритот (секретар на палатата), Георгиј. "
Сочувана е и хрониката на арапскиот писател Абу Џафар Табари (839-923 ).
"Според хрониката, мисијата не била предводена од младиот Константин , туку од оној кој завземал висока позиција во палатата ,асикритот Георгиј.Во нејзиниот состав влегувале околу педесет благородници со нивните слуги.Цел на мисијата - размена на затвореници.Наводите од Житието на Константин, и хрониката не се контрадикторни едни на други.Очигледно, мисијата имала неколку цели: Георгиј бил ангажиран во размена на затвореници на бреговите на реката Ламус во Киликија, во ова време Константин решавал теолошки прашања во Багдад.
Хроничарот е заинтересиран во овој случај за политички прашања, писателот на Житието – за информации за "неговиот" светец.Сараценската мисија во Житието на Константин е опишана во детали, соопштени се многу од деталите на спорот.Според Житието, на Константин Филозоф не му било тешко да победи над муслиманските противници. Истовремено тој се здобил со добро познавање на Куранот. Но, по приказната за успешното завршување на мисијата и враќањето на Константин дома, февруари-март 856г, изложувањето на настаните е многу кратко и не секогаш мотивирано„

Оваа опсервација на истражувачката ни овозможува подобро разбирање на животот на браќата од Солун.Навистина, за доброто на филозофската дебата би вредело ли да се финансира ваква скапа мисија, а веројатно и во Багдад не би реагирале на спорот така лекомислено , ако тоа било замислено на државно ниво.

Шансите се големи, официјалниот претставник на власта Георгиј навистина да предводел големата мисија за размена на затвореници, во која би бил вклучен и миленикот на патријархот Фотиј, младиот теолог Константин. Иако основната дејност на комисијата се одвивала во Киликија, тогаш немајќи таму одредени задачи Константин лесно би тргнал кон Багдад.Тука, меѓу случајни луѓе, навистина би можел да се води ваков разговор на теолошки теми, не преминувајќи ја впрочем, обичната световна беседа, и имено тука младиот човек и би можел да блесне со своето знаење. Така што, никаков специјално подготвен спор веројатно и немало па Житието развива интересна но не и многу значајна епизода: професионалец секако ќе победи во спор со аматери.Повторно, ако спорот беше закажан, противниците на Кирил ќе беа каде каде посилни.

Многу се сомнева цитираниот автор и во правилната интерпретација на другата мисија на Кирил, кај Хазарите. "Истражувачите постојано се сомневаат во деталите на хазарската мисија, раскажана во Житието. Прво не е јасна вистинската цел на мисијата. Според житието, Хазарите немале одбрано вера...Сепак,како што знаеме,Хазарите, барем владејачката елита на почетокот на IX век ,веќе го одбрала јудеизмот,а со тоа и доказите за правоверноста на христијанството биле ирелевантни. Изгледа неверојатнен говорот на хазарските амбасадори запишан во Житието, во кое од хаганот обичаите на сопствениот народ се наречени„засрамувачки „а Грците се нарекуваст"големиот народ"кој држи "царство од Бога".

Втората изјава го одразува ставот на византиец, а не мислењето на хазарскиот Каган, и докази за влијанието на византиската идеологија врз учениците на Кирил и Методиј, од кои биле напишани житијата на првоучителите".

За разлика од претходниот пасус овде сосема јасно се именува нарачателот на Житието:Византија.

"Според Житието, Константин ја предводел мисијата.Сепак, индиректните докази сугерираат дека шеф на мисијата било друго лице ... Ако Константин бил официјален шеф на мисијата, тогаш тој го претставувал императорот.Во ваков случај, Хазарите не би можеле да имаат тешкотии во поглед на неговата положба и формалностите кои се поврзани со неа".
Ова се однесува на епизодата , кога Хазарите не го знаеле на кое растојание од Каганот да го седнат на масата. И повторно,Кирил бил вклучена во мисијата но не како нејзин предводник.

Истражувачката го нагласува особено делот од "житието на Методиј", "Кирил, исто така го убеди својот брат да појде со него, бидејќи тој знаеше словенски јазик."- "Оваа порака е многу важна-вели истражувачката.- Сочувани се докази дека делата на Константин од грчки на словенски ги преведувал Методиј. И покрај сите негови титули, за време на мисијата тој "работел како својот помлад брат како роб".Така се зборува за него во Житието ."Излегува дека тој Кирил го знаел словенскиот јазик полошо од  неговиот брат, и не се одликувал со неговата работоспособност .

Покрај ова, Кирил добро го знаел Коранот и очигледно,арапскиот јазик", во Херсон имало голема еврејска заедница, каде што Константин нашол учител и за кратко време владеел со јазикот" , малку подоцна, тој го на  учил јазикот на Самарјаните многу лесно (исто така еден од семитските јазици).Со други зборови, се чини дека Кирил е експерт за семитски јазици, и затоа тој е вклучен во делегациите на засегнатите земји.

Специјалист за семитски јазици, но, за жал, не и за словенски!

Конечно, кулминација на сето ова истражување е цитираниот пасус од Житието : Кирил во Херсон " најде Евангелие и Псалтир- напишани со руски букви, и најде еден човек, кој зборуваше на тој јазик и разговараше со него, и ја разбра смислата на зборовите и споредувајќи ги со свој јазик, буквите ги подели на самогласки и согласки, и молејќи се на Бога, наскоро почна да чита и да гиобјаснува (нив), и многумина му се восхитуваа, фалејќи Го Бога ".

Иако истражувачката потсетува дека некои научници веруваат дека наместо зборот "Руски" мора да се прочита "Суруски", односно, Сириски, бидејќи Кирил бил експерт за семитски јазици, верувам дека се што е кажано во овој пример, е жива вистина: тоа бил руски јазик.
Ова не е словенското слоговно писмо, затоа што станува збор за букви, а не за слоговни знаци, тоа не се германските или турските руни, а не е дури и глаголицата, бидејќи буквите одговарале на јазикот на Кирил а неговиот мајчин јазик бил грчки, па оттука, тие "руски букви" не биле ништо друго туку почетоци на кирилско писмо, кое ја вклучува грчката азбука, и тоа во преку половина од азбуката!

Значи, Кирил нашол веќе постоечко кирилско писмо, кое тогаш било наречено "руски букви", а тоа е чист убиствен доказ за постоењето на руско докириловско писмо!

Значи немало потреба Кирил повторно да ја открива словенската азбука, таа била веќе таму пред него!

Како што можете да видите, нашата претпоставка дека пред Кирил не само што постоело секуларно, туку и христијанско писмо, со овој доказ е потврдена.

Имајте на ум дека запознавањето со постоечкото словенско писмо е прашање на среќа, и не е особено значајно за Кирил, затоа што негова основна задача било наоѓањето на моштите на Свети Климент.Овој дел од Житието В.А.Истрин го прераскажува вака : 

"Таму во Херсон,Константин се потсетува дека накрајот на I и II век тука, бил прогонет од царот Трајан Римскиот епископ Климент.Според легендата, Климент бил удавен во морето од паганите со сидро кое му било обесено околу вратот. Константин врши пребарувања и наоѓа на некој остров некои древни коски, кои лежат во близина на некое сидро,тој заклучува дека тоа се остатоците од Климент.Овие останки Константин поради некоја причина не ги дава во некоја од херсонските цркви, а ги носи со себе во Византија.Таму, исто така, не ги дава остатоците , а потоа ги носи во Моравија, од Моравија во Рим ...Зошто?За што?
Единственото можно објаснување е дека Константин знаел каква голема вредност има неговото откритие, и ја предвидел улогата што тоа може да ја одигра во неговиот живот.Ова очекување , како што ќе биде прикажано подолу, е целосно оправдано, "

Како што можете да видите, однесувањето на Кирил во Херсон малку одговара на функцијата на словенски првоучител, туку попрво на христијанин со мисионерска дејност. Исто така е интересно дека, пред неговата смрт во 869, тој напишал две дела, крунисувајќи ја работата на неговиот живот. За жал, тоа не биле коментари по повод создавањето на словенската азбука или забелешки кон преводите на библиските книги на словенски јазик, тоа бил книжевниот опус, "Пронаоѓање на моштите на Свети Климент",и химни во стихови, посветени на истиот тој Климент.

Тоа е она што Константин го сметал за свое животно дело!

На почетокот на февруари, 869 на неговата здравствена состојба се влошила толку многу што тој легнал в кревет, но потоа се замонашил и го зел новото име Кирил, а починал на 14 февруари.Значи како Кирил, минал помалку од две недели и тоа само на својата смртна постела.

Како што можете да видите, реалниот живот на Кирил малку наликува на она што го нудат Житијата.

Никој од нив не зборува за создавањето на словенската азбука и за проблемите поврзани со преводот на словенски јазик од светите книги.

Така што единствено дело за професионалната дејност на Кирил останува расказот „О писменех„ на монахот Храбар.Но што гледаме ние во тој текст?

Прво дека биле создадени 38 букви «ова убо по чину греческих письмен, ова же по славянской речи».Притоа долго се коментира фактот дека почетокот бил со буквата алфа која станала буква АЗ и основен мотив на сочинението е за што служат тие 38 букви.

Овде зачудува тоа што никаде не се спомнува улогата на Методија,ниту преводите на кириловите ученици ниту дека словенското писмо на Кирила му било познато уште од Херсон.

Со други зборови,наместо со реални тешкотии и факти на читателот му се предлага нешто митолошко како на пример супериорноста на христијаните над незнабошците.

Достоен за восхит е и бројот 38.

Така, В.А.Истрин, давајќи и целосна азбука на кирилицата нуди 44 букви па дури и во неговата глаголица има 40 букви (ако во втора варијанта Ъ и Ь се сметаат за индивидуални знаци, се добиваат 42), во т.н. "азбучна молитва"*, каде што секоја линија почнува со нова буква од азбуката, има 40 стиха.

Излегува дека ако Кирил ја создавал азбуката (без разлика како), тој ја создал нецелосна!

Со други зборови,во неговата азбука ги немало грчките букви Хи,Пси, Фита и Ижица ,но затоа има чудни„грчки„ букви ,пе,хле,и т ,а меѓу словенските букви нема Ы !

Бугаринот храбар можеби тоа не можел да го забележи , но за Чесите и Моравците отсуството на Ы би било е многу забележително.

Општо земено бројот на букви 38 им е чуден само на лингвистите.

Ако зборуваме за симболиката на броеви, според Храбар, "24 букви се слични со грчките букви" и "14 одговараат на словенски јазик."Но, 24 = 12 х 2, 14 = 7 х 2.Со други зборови, грчката страна е двапати повеќе од бројот на месеци во годината, и словенската - два пати на бројот на денови во неделата.

Ако одиме понатаму, грчкиот дел е заснован на Сончевата симболика, а словенскиот - на симболиката на Месечината, расчистени, уште во паганството.

Значи станува збор за семантиката на астрономски периоди на време, наместо за пишувањето само по себе.

И оваа семантика е спроведена два пати, прво при известувањето на Храбар за словенската азбука, а потоа - за грчката.

Овде можеме да видиме не работа на изумител на знаци туку на редактор кој избира од некоја низа сакан број на графеми, строго знаејќи го бројот од секој извор, но тој совршено не дава примери за корисноста на секој знак за предавање на словенскиот јазик.

Како и во случајот со моштите на Свети Климент, каде е проблемот на утврдување на автентичноста на остатоците од коски, како коски на некој Климент, воопшто не се разгледувала,и многу успешно се опишувала постапката за нивно доделување на папата, на прв план во пронаоѓањето на азбуката се поставува задачата на одбирање на саканиот број на графеми, и се чини сосема се прифатливи дупликати како „ЗЕМЛА„ и „ЗЕЛО„ И и ИЖЕ,ОУ и ИЖИЦА,ПОКОЈ и ПЕ,ХЕРА и ХЛЕ,ТВЕРДО И ТЕ,ОН и ОМЕГА.

Значи, како што беше кажано погоре,азбуката се покажала  не само непотполна, таа во некоја смисла се покажала и како одвишна!

Од гледна точка на словенската филологија резултатот на напорите на светиот човек излегле доста скромни, но ако се земе Кирил за она што тој навистина бил во реалниот живот, специјалист за семитски јазици, кој всушност преработувал (редактирал) имајќи предвид словенската писменост, да ја доближи до грчката,православната, овој резултат може да се смета одличен.

И така, мојот заклучок е многу скептичен:
 Кирил самиот не ја создал ни кирилицата ни глаголицата !

Тој само го скратил словенскиот дел кој му бил познат од Херсон на 14 графеми, а го зголемил грчкиот дел на 24 графеми .Покрај тоа, тој вовел "поредок", те, нумеричка вредност на некои букви, но позајмено од грчката азбука.

Со други зборови, тој ја преработил веќе постоечката азбука за Словените совршено прилагодена за пренос на словенските звуци на начин на кој словенскиот дел станал помал од грчкиот.

Всушност, тој го сторил против раната словенска азбука приближно истото она кое Никон го сторил во однос на двоверното православие на Русите, реформа на словенската азбука во полза на Византија.

После една ваква секвестрација словенските писатели би требало да тагуваат, но тие само како христијани можеле да бидат среќни!

Сепак, хеленизацијата на словенската азбука, се разбира, не можела да остане незабележана,и затоа го добила ваквото име., таа повеќе не можела да се нарече "глаголица", те "разговорница", но таа не била ни "писаница",таа станала погодна за на Византиската империја, и затоа е дозволено форма на постоење на словенската литература, и е именувана по нејзиниот реформатор, кирилица.

Забележувам дека откако ги напишав овие редови, наидов на неочекувана поддршка во статиите на бугарскиот истражувач Трендафил Крстанов ,кој во еден од неговите неодамнешни написи известува дека во 1982 година пронашол во грчкиот Кодекс бр 2502 на библиотеката во Ватикан, "словенски палимпсест", т.е. Сочинение напишано прво на словенски, а потоа, по бришење на првиот текст ,на грчки, од 100 страници.Се испоставило дека текстот е напишан на кирилица.Во август 1994 година, на една конференција во Банк (под Софија) биле претставени нови податоци: доцентот Ана-Марија Тотоманова на светло на посебна светилка можела да го прочита збор EPIOUSII напишан со кирилични букви, но кој на грчки значи "леб"." Ова покажува дека во наша словенска копија останала непреведена стара и уникатна форма на грчкиот јазик а ова од своја страна ја потврдува длабоката древност на стариот бугарски текст на Ватиканскиот палимпсест.Јасно е дека, овој текст е постар од познатото глаголитско Асеманиево евангелие (XI век), а и од Савината книга на десеттиот век, како и од познатото старобугарско Зографско и Маринско четвороевангелие на глаголица .

Засега може да се претпостави дека новоткриениот текст на Ватиканскиот палимпсест е само стара копија на Кирило-Методиевиот превод на евангелие-апракос.

Вредноста на новооткриениот текст е огромна во однос на идното истражување и развој на словенската литература и писменост на древниот бугарски јазик во Источна Европа во продолжение на следниот милениум "Така, овој словенски текст можеби бил напишан за време на животот на учениците на Кирил и Методиј.

Се разбира, овој текст на временско растојание од Кирил и Методиј за половина век, сеуште директно не докажува дека Кирил ја создал кирилицата.

Но, тој речиси сигурно стои против фактот дека ја создал Климент или било кој друг ученик на Кирил.

Впрочем, една книга, напишана од страна на изумител на писменоста, или барем под негово раководство не би била избришана, а потоа покриена со друг текст.

Поради тоа, веројатно дека таа е напишана на кирилица половина век по Кирил, откако овие текстови биле толку многу што било можно некои од нив и да се бришат за пишување нови.Значи ова откритие ја зголемува сигурноста на претпоставките дека Кирил сепак ја создал кирилицата како христијанска писменост.

Згора на ова, кирилицата се покажала како прилично доцна редакција на веќе постоечкото писмо на Словените кое поради тоа што било неповолно за Византиската империја, бидејќи од една страна, било паганско, а друга страна - не ги предавало суптилностите на писмото на православните.

Како резултат на тоа, Кирил го создал писмото на христијаните, намалувајќи ги, секогаш кога е можно, не-грчките знаци (Месечината, несвети нешта, поврзани со паганството) .Меѓутоа, како што следи идното однесување на германските епископи на Салцбург, дури и мало дополнување на пагански елементи од азбуката било голем предизвик, за што и се побуниле епископите.

Но, таа возбуда и покажува дека , вистинската словенска азбука никогаш не била одобрена од страна на Византија и Рим, а за да се прифати таа во целост и без мистична основа на бројот на буквите за словенските и грчките делови на христијанството било едноставно невозможно.Ова значи дека докириловската азбука не само што постоела меѓу Словените во лошо структурирана форма, туку во целина била суштински елемент на нивната култура.

Така не треба да се добие впечаток дека имам негативен став за работата на Кирил како словенски просветител.Не,воопшто.Кирил всушност бил редактор на постоечкото писмо ,со што ја легализирал словенскта писменост во очите на византиската црква, тој ги превел светите книги на словенски јазик, тој ја дистрибуирал црковната верзија на пишаниот јазик на неговите словенски следбеници, и како таков заслужува почит.

Му одрекувам само едно нешто: измислување на азбуката. Азбуката тој не ја измислил (дури и во ограничена смисла во која може да се смета за изум до давањето 14 букви на постојните 24) туку ја адаптирал за преводи од грчки јазик, и во оваа смисла тој може да се смета за голем словенски просветител.

Но, во што се состоела неговата работа во повеќе детали, можете да дознаете преку читање на пишувањето на Црноризец Храбар.

Валериј Чудинов(Москва,1942)-доктор на филозофски науки,професор и директор на Институтот за древнославјанска и древноевроазиска цивилизација(ИДДЦ )
Чудинов смета дека „славјанската ведска цивилизација„ се појавила долго пред сите други познати цивилизации



http://chudinov.ru/


*Азбучна молитва


Аз словом сим молюся Богу:
Боже всея твари Зиждителю,
Видимым и невидимым,
Господа Духа посли Живущего,
Да вдохнет в сердце ми слово,
Еже будет на успех всем,
Живущим в заповедех Ти.
Ѕело бо есть светильник Жизни
Закон Твой, свет стезям,
Иже ищет Евангельска слова
И просит дары Твоя прияти.
Ко крещению обратишася вси,
Людие Твои нарещися хотяще,
Милости Твоя, Боже, просят зело,
Но мне ныне пространно слово даждь,
Отче, Сыне и Пресвятый Душе,
Просящему помощи от Тебе.
Руце бо свои выспрь воздею присно,
Силу прияти и мудрость у Тебе.
Ты бо даеши достойным силу, ипостсь же всякую целиши.
Упование всех концев земли,
Фараона мя злобы избави.
Херувимскую ми мысль и ум даждь.
О, Честная Пресвятая Троице, печаль мою на радость преложи.
Целомудренно да начну писати
Чудеса Твои предивные зело
Шестокрылатых силу восприиму
Штествую ныне по следу Учителю, имени Его и делу последуя.
Явным сотворю Евангельское слово, хвалу воздая Троице в Божестве,
Юже поет всякий возраст, юн и стар своим разумом,
Язык нов, хвалу воздая присно Отцу, Сыну и Пресвятому Духу,
Емуже честь и держава и слава от всея твари дыхания во вся веки и навеки. Аминь.

  Азбучната молитва на глаголица

Житие на Свети Кирил ТУКА

Житие на Свети Методиј ТУКА

No comments:

Post a Comment